Het bizarre mysterie van “prairie-waanzin”

Een nieuw artikel in Atlas Obscura duikt in het mysterie van wat sommigen ‘prairie-waanzin’ hebben genoemd, een fenomeen dat Amerikaanse kolonisten in het midden van de 19e eeuw tot het begin van de 20e eeuw leek te treffen toen ze naar het westen trokken en zich vestigden in de Great Plains. Volgens James Gaines, gedurende die periode:

Er kwamen verhalen naar voren over voorheen stabiele mensen die depressief, angstig, prikkelbaar en zelfs gewelddadig werden met ‘prairiegekte’. En er is enig bewijs in historische verslagen of onderzoeken, die een stijging van het aantal gevallen van geestesziekte in het midden van de 19e eeuw tot het begin van de 20e eeuw suggereerden, vooral in de Great Plains. “Er vindt een alarmerende hoeveelheid waanzin plaats in de nieuwe prairiestaten” [sic] tussen boeren en hun vrouwen”, schreef journalist Eugene Smalley in The Atlantic in 1893.

Wat veroorzaakte dit fenomeen? Het is moeilijk te zeggen, maar er zijn verschillende theorieën. James Gaines vervolgt:

Zowel fictieve als historische verslagen van deze tijd en plaats geven vaak de schuld aan “prairiegekte” aan het isolement en de sombere omstandigheden die de kolonisten tegenkwamen. Maar velen noemen ook iets onverwachts: de geluiden van de prairie. Smalley schreef dat tijdens de winter ‘de stilte van de dood rust op het uitgestrekte landschap’. En een personage in het verhaal van Nellie McClung, de kolonist uit Manitoba, “The Neutral Fuse”, schrijft een gedicht over de dreunende soundtrack van de vlakten: Ik probeer te slapen.”

Deze soundscape-theorie heeft nieuw onderzoek om het te ondersteunen. SUNY-Oswego paleoantropoloog Alex D. Velez publiceerde onlangs een paper waarin hij zijn nieuwe onderzoek beschrijft, waarbij hij geluidsopnamen verzamelde en analyseerde van vlakten in Nebraska en Kansas en van steden als Barcelona en Mexico City. Hij analyseerde de opnames en bracht het bereik van geluidsfrequenties in kaart dat het menselijk oor kan registreren. Hij ontdekte dat stadsgeluiden diverser zijn en op het menselijk oor werken als witte ruis. De prairie-soundscapes missen echter dat soort witte ruis-effect. Omdat er geen lawaai op de achtergrond is, wanneer je doen geluiden in de prairie horen, steken ze meer uit en veroorzaken meer overlast en ergernis. James Gaines legt uit dat het onderzoek van Velez hem tot de conclusie heeft gebracht dat:

Griezelige soundscape – de stilte en de huilende wind – kan inderdaad hebben bijgedragen aan geestesziekten bij kolonisten. Het is geen grote sprong: onderzoek met moderne onderwerpen heeft aangetoond dat wat we horen niet alleen slaap, stress en psychische problemen kan verergeren, maar zelfs hart- en vaatziekten en diabetes type 2.

Er is geen manier om zeker te weten of Velez gelijk heeft. Sommige deskundigen waarschuwen dat moderne geluidsopnames van de vlaktes niet kunnen vastleggen hoe ze zouden hebben geklonken in de 19e eeuw, toen geluiden van wolven en bizons meer aanwezig zouden zijn geweest, en wanneer geluiden van insecten die in de muren van huizen van kolonisten leefden zouden hebben bestaan in zekere zin doen ze dat nu niet. Anderen wijzen erop dat het erg moeilijk is om te bestuderen hoe geestesziekten zich zouden hebben ontwikkeld in een bevolking die meer dan een eeuw geleden leefde, vooral gezien de verschillende sociale rollen en normen. Gaines legt uit:

Het is misschien onmogelijk om te ontrafelen hoeveel een episode van prikkelbaarheid of depressie uit de soundscape kwam en in hoeverre het een reactie was op de stress of het isolement, waarvan de laatste bijzonder schokkend kan zijn geweest. Terwijl mensen verder naar het Oosten in meer kleine, hechte gemeenschappen hebben gewoond, waren de buren eenmaal in de vlakten vaak mijlenver weg. De overgang was misschien het moeilijkst voor vrouwen, die vaak de taak hadden om thuis te blijven, waardoor hun toch al magere vooruitzichten op stimulatie en socialisatie werden beperkt. Voeg daarbij de angst voor bevriezing, of misoogsten, of financiële ondergang die inherent zijn aan homesteading en het is geen wonder dat sommige mensen gestrest waren.

Zelfs met al deze kanttekeningen, is het een heel interessante hypothese en een die mij diep aanspreekt. Ik ben iemand die erg gevoelig is voor geluid. Ik kan niet slapen in een stil huis – ik hoor elke voorbijrijdende auto, elke brom elke keer dat de koelkast of airconditioner wordt ingeschakeld, elk gejammer dat mijn hond maakt als hij een slechte droom heeft. Ik overstem de stilte en de geluiden die de stilte verbreken door witte ruis in mijn oordopjes te spelen. Ik heb ook een ventilator in mijn slaapkamer die de hele nacht hoog blaast. Ik heb altijd gezegd dat waar ik het meest bang voor ben over de zombie-apocalyps is dat ik geen toegang heb tot elektriciteit om mijn telefoon op te laden en dus mijn witte ruis-app ‘s nachts niet kan gebruiken. Ik zou niet sterven omdat zombies mijn vlees uit elkaar scheurden terwijl ze me probeerden op te eten, maar door slaapgebrek. En ondertussen zou ik langzaam gek worden. Dus ja, de hypothese van Velez lijkt me volkomen aannemelijk.

Leave a Comment